In de energietransitie is leiderschap en coördinatie op lokaal, regionaal en landelijk niveau nodig. Strategisch, tactisch en uitvoerend. Waar begin je, hoe kom je tot een visie om klimaatneutraal te worden en hoe krijg je het project, de organisatie en partners in beweging? Over Morgen is jouw samenwerkingspartner in de energietransitie. Samen werken we aan een energiesysteem van de toekomst. Duurzaam en lokaal georganiseerd en waarin opwek, transport, conversie, opslag en gebruik van energie op elkaar zijn afgestemd.

Jeanke van der Haar

Waar we je mee kunnen helpen

RES 2.0 en verder op weg naar lokale duurzame energie

Hoe pak je door na de RES 1.0 richting RES 2.0 en uitvoering? Hoe neem je de samenleving, de politiek en de professionals hierin mee?

Het vergroten van het aanbod van duurzame energie op een natuurinclusieve manier, rekening houdend met andere ruimtelijke opgaven, is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Hiervoor is een goede energie-infrastructuur nodig, inclusief opslag/conversie en beperking en sturing van de vraag naar energie.

Jij hebt in jouw regio aandacht voor het zorgvuldig en gedragen proces. Over Morgen zorgt met jou voor visie, richting en beweging. Onze adviseurs zijn betrokken (geweest) bij ruim de helft van alle RES’sen. Ze helpen je met: 

  • RES procesbegeleiding 
  • Inhoudelijk advies over het energiesysteem van de toekomst: aanbod van duurzame elektriciteit en warmte energie-infrastructuur en energiebesparing en vraagsturing 
  • Verankering in omgevingsbeleid (Omgevingsvisies en –programma’s uitnodigingskaders) 
  • Oplossingen voor netcongestie 
Neem contact op met Marnix Brongers

Bekijk onze projecten

Project- en procesbegeleiding

Als projectleider, programmamanager, kwartiermaker of procesbegeleider bij de gemeente, provincie of landelijke overheid moet je op de beste manier richting geven aan de energietransitie en de inrichting van het energiesysteem. Doel is een efficiënt, toekomstbestendig, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem. In verschillende rollen ondersteunen we jou om tot een visie en strategie te komen en jou te begeleiden als:  

  • Kwartiermaker
  • Bestuursadviseur
  • Projectleider
  • Programmamanager
Neem contact op met Ingrid de Bondt

Bekijk onze projecten

Programma’s en uitvoering

Ambities zijn gesteld, maar hoe maak je de energietransitie waar? Een uitvoeringsprogramma of actieplan geeft de juiste handvatten. Bijvoorbeeld rondom zon op dak, grootschalige opwek, isoleren of gasloos verwarmen. De programma’s en actieplannen stellen we op in cocreatie met relevante partijen en bewoners in jouw gemeente.

Jij profiteert van onze inhoudelijke expertise en we helpen jou bij het begeleiden van het proces, in samenwerking met de ambtenaren, het college en de Raad. Onvoldoende capaciteit in huis om deze grote klus te klaren? Dan versterken we jouw team zolang als nodig.

Over Morgen is jouw rechterhand bij:

  • Uitvoeringsprogramma’s
  • Actieplannen
  • Uitvoering (detachering)
Neem contact op met Ard Lammertink

Bekijk onze projecten

Data, energiemodellering en monitoring

Om de juiste keuzes te kunnen maken in de energietransitie, heb je data nodig. Over Morgen levert jou degelijke analyses die niets aan het toeval overlaten. Daardoor maak jij optimaal gebruik van de meest relevante databronnen, trends en ontwikkelingen, wet- en regelgeving en beleid. Wij zorgen ervoor dat jij de juiste, op maat gesneden informatie hebt.

Met behulp van verschillende modellen ontdek jij samen met ons hoe het energiesysteem er nu uit ziet en aan welke knoppen je kunt draaien om te verduurzamen in de toekomst. Zo krijg jij inzicht in hoe de energievraag is opgebouwd en welke bronnen gebruikt kunnen worden om aan die vraag te voldoen. Door vervolgens lokale kennis en ideeën in scenario’s te verwerken, creër je met onze hulp een beeld van de belangrijkste uitdagingen en kansen in jouw gebied. We monitoren de voortgang en zijn pas tevreden als jij de weg weet op de complexe route naar een duurzame toekomst.

Neem contact op met Dennis Iseger
Download de brochure

Bekijk onze projecten

Samen realiseren we de energietransitie

Over Morgen heeft een bewezen trackrecord in het werken aan de energietransitie. Al onze adviseurs hebben jarenlange kennis en ervaring in het toekomstbestendig maken van de fysieke leefomgeving.
Samen met jou versnellen we
de energietransitie. We maken we ambities werkelijkheid, zodat Nederland energieneutraal wordt.

Jeanke van der Haar

Jeanke van der Haar

Marnix Brongers

Marnix Brongers

Anouk Bakx

Anouk Bakx

Ard Lammertink

Ard Lammertink

Dennis Iseger

Dennis Iseger Over Morgen

Ingrid de Bondt

Ingrid de Bondt

Florian Sloots

Florian Sloots

Marvin Tiemessen

Marvin Tiemessen

Niek de Hond

Niek de Hond

Robbe Claessens

Robbe Claessens

Thomas Engels

Thomas Engels

De energietransitie, een noodzakelijke maar complexe stap naar een duurzame leefomgeving.

In 2050 moet de energievoorziening in Nederland CO2-neutraal zijn. Dat is belangrijk om klimaatverandering tegen te gaan. De overstap naar duurzame energie is een ingrijpende en ingewikkelde verandering in de leefomgeving. Samen met de adviseurs van Over Morgen versnel jij de energietransitie in jouw gemeente, regio of provincie en ga jij deze grote uitdaging aan. 

Het energiesysteem van de toekomst

Nu we steeds meer duurzame energie opwekken en gebruiken, ontstaan nieuwe problemen. Een daarvan is netcongestie. Het hoogspanningsnet is vol, waardoor terugleveren niet meer kan en nieuwe aansluitingen voor bedrijven en zonneparken onmogelijk worden. Dit vraagt om slimme oplossingen waarin vraag en aanbod met elkaar in balans worden gebracht op lokaal niveau. Daarnaast is het belangrijk om meer flexibliteit te creëren. Dit kan bijvoorbeeld door tijdelijke energieopslag, zoals vehicle-to-grid-toepassingen.

Stoppen met aardgas

De overstap van aardgas naar duurzame alternatieven in de gebouwde omgeving is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Lees hierover meer op onze pagina over de warmtetransitie.

Samen met de burger

Een grote uitdaging in de energietransitie is het creëren van lokaal draagvlak. In veel energieprojecten worden omwonenden niet of nauwelijks betrokken, waardoor er weerstand ontstaat. Het is lastig om die weerstand dan nog te doorbreken. Daarom moeten burgers al vanaf het begin van het proces op een goede manier worden betrokken. De adviseurs van Over Morgen kunnen je helpen met advies op het gebied van gedragsverandering en ze ontwikkelden een visie op participatie die jij succesvol kunt toepassen.

Samen met het bedrijfsleven

Bedrijven en (semi)-overheden spelen een belangrijke rol in het versnellen van de energietransitie. Ze hebben elkaar nodig, maar lopen regelmatig aan tegen verschillen en wederzijds onbegrip. De adviseurs van Over Morgen spelen een verbindende rol tussen bedrijfsleven en onderheid.

Versnel de energietransitie

De energietranstie is een enorme opgave. De doelen uit het Klimaatakkoord liegen er niet om en 2050 is dichterbij dan we denken. Haast is geboden. Daarom doen wij er bij Over Morgen alles aan om samen met jou als opdrachtgever of samenwerkingspartner de energietransitie te versnellen. We hebben kennis van alle aspecten: van strategie tot uitvoering. Onze technische ervaring combineren we met lessen uit de praktijk en politiek-maatschappelijke sensitiviteit.

In onze missie om de leefomgeving toekomstbestendig te maken is de energietransitie een van de belangrijkste uitdagingen van dit moment. Intussen spelen we zo goed mogelijk in op de gevolgen die klimaatverandering nu al met zich meebrengen, bijvoorbeeld met advies op het gebied van klimaatadaptatie.

De nieuwe realiteit; een systeemtransitie

Om onszelf en de generaties na ons een goede toekomst te geven, moeten we inzien dat er planetaire en economische grenzen zijn. We moeten over naar een transformerende groei waarin we onze persoonlijke kwaliteiten en gezamenlijke waarden voorop stellen en afstappen van het vergaren van zo veel mogelijk materiele zaken ten koste van onze leefomgeving. Deze transitie naar een circulaire economie is van belang om de energietransitie te laten slagen.

Een samenhangend vraagstuk

De energietransitie is niet alleen een technologische transitie. Ingrijpende maatregelen om over te gaan naar een CO2-neutraal Nederland hebben ook hun weerslag op andere uitdagingen, bijvoorbeeld op sociaal-maatschappelijk of ruimtelijk niveau. Onze adviseurs zorgen ervoor dat ze elke opgave integraal benaderen en koppelkansen verzilveren. Ook hebben ze oog voor problemen die de energietransitie met zich kan meebrengen, zoals energie-armoede, vervoersarmoede en afname van inclusiviteit.

Alleen samen slaagt de energietransitie

Om de energietransitie te laten slagen, is lef en daadkracht nodig van iedereen. We moeten over onze persoonlijke- en landsbelangen heen stappen en inzien dat alleen met samenwerking een emissievrije wereld kan ontstaan. Hoe kunnen wij jou helpen bij het laten slagen van jouw ambities en opgaven in de energietransitie? Neem contact op en we denken mee over jouw uitdagingen.

Nieuws over de energietransitie

Over Morgen ESRI Impact Award

Over Morgen wint de GIS Impact Award 2022

Wij hebben de ‘GIS Impact Award 2022’ gewonnen. Dat is vandaag bekend gemaakt tijdens de Esri GIS Conferentie. De GIS Impact Award is een erkenning voor organisaties die impact maken met behulp van geografische informatie. We danken de award aan de impact die we maken op de duurzame leefomgeving. GIS heeft postieve impact op de…

Lees meer
Lou Brandjes Over Morgen

Lou Brandjes aan de slag voor Over Morgen

Gebiedsontwikkeling en de energietransitie in combinatie met het sociale aspect hiervan: daar loopt Lou Brandjes warm voor. Als gloednieuwe adviseur van Over Morgen liet zij haar talent en enthousiasme al gelden als stagiair. Inmiddels werkt ze als adviseur aan mooie projecten met duurzame impact. Ze stelt zichzelf voor aan de hand van een aantal vragen…

Lees meer
Hoe pak je energiearmoede aan als gemeente?

Zo pak je energiearmoede aan als gemeente

Het Rijk heeft geld beschikbaar gesteld om energiearmoede aan te pakken. Vanuit Over Morgen helpen we steeds meer gemeenten bij het oplossen van energiearmoede. We bekijken per doelgroep welke acties je het beste kunt ondernemen. In deze blog geven we inzicht in de doelgroepen en bijbehorende aanpak. Wij delen de doelgroep energiearmoede op in vier…

Lees meer
PlanMER RES

PlanMER bij RES? Maak bewuste keuzes

Na het in werking treden van de Omgevingswet moet in het RES-proces vaker en eerder een Plan m.e.r worden uitgevoerd. ‘In RES-regio Noord-Veluwe levert dat vragen op’, zegt Marnix Brongers, die hier vanuit Over Morgen procesregisseur is. ‘Begrijpelijk’, vindt Maarten Engelberts van NP RES. ‘Maar zie het ook als een kans.’ Voor het opstellen van…

Lees meer
Nationaal Isolatieprogramma

Het Nationaal Isolatieprogramma in 1 minuut

Onze visie is dat de warmtetransitie begint met het goed isoleren van woningen. Wij zijn dan ook erg blij dat het Rijk hier prioriteit aan geeft door het invoeren van het Nationaal Isolatieprogramma. We hebben het hele programma doorgenomen en kunnen ons voorstellen dat dit niet iedereen is gelukt. Daarom een samenvatting in 1 minuut…

Lees meer
planbureau Over Morgen

Planbureau Over Morgen helpt gemeentelijke ambities waarmaken

Binnenkort zijn de gemeenteraadsverkiezingen. De raad zal straks aan mooie ambities en heldere plannen werken. Maar zijn de maatregelen in de coalitieakkoorden toereikend om de klimaatdoelen te halen? Planbureau Over Morgen biedt hulp. Wij toetsen coalitieakkoorden op haalbaarheid en realisme. Dit geeft colleges inzicht en een eerlijke kijk, zodat ambities echt worden waargemaakt. Gemeenten hebben…

Lees meer
bestuurlijk werkatelier

Geef nieuw college een kickstart met een bestuurlijk werkatelier

Gemeenten staan voor grote uitdagingen om alle complexe opgaven een plek te geven. In een bestuurlijk werkatelier helpen senior adviseurs van Over Morgen nieuwe colleges een goede start te maken. ‘Samenwerken en portefeuille-overstijgend denken zorgt voor betere, snellere en goedkopere oplossingen. Dat geeft meerwaarde voor de hele samenleving.’ ‘Als gemeente met ambities weet je; het…

Lees meer
Amernet verduurzaming

Over Morgen helpt Amernet bij verduurzaming

Adviseurs Jeanke van der Haar en Ingrid de Bondt gaan aan de slag als regisseur voor het programma Verduurzaming Amernet. Een complexe opgave waarin zowel lokale als bovenregionale samenwerking een essentieel fundament is. Met warmte, opgewekt in de Amercentrale worden meer dan 40.000 woningen verwarmd in de provincie Noord-Brabant in en rondom Breda, Tilburg, Oosterhout,…

Lees meer
week van de circulaire economie

Lunchlezing Week van de circulaire economie

De week van de Circulaire Economie komt eraan. Van maandag 7 tot en met 12 februari worden online en offline allerlei evenementen georganiseerd, voor zowel nieuwsgierige beginners als doorgewinterde professionals. Ook Over Morgen is betrokken. Wij organiseren samen met Rijkswaterstaat een lunchlezing over een opdracht waar we de afgelopen maanden aan hebben gewerkt. Adviseurs Jan…

Lees meer
energietransitiesafari

Ga mee op energietransitiesafari

We bewegen van plan naar uitvoering in de energietransitie, maar wie betrekken we hierbij zodat er geen weerstand komt? En wanneer doe je dat het beste? Doe mee met de online energietransitiesafari die wij op 8 februari houden samen met Mett en The Imagineers. Je krijgt een exclusief kijkje achter de schermen van participatie en…

Lees meer

Nederlanders positief over duurzame energie

Herken je dat als gemeente of ontwikkelaar? In discussies over ambities en haalbaarheid van duurzame gebiedsontwikkeling, verdwijnt het belang van de eindgebruikers soms uit beeld. Terwijl dat juist de mensen zijn die gaan wonen, werken en recreëren in de nieuwe stad of wijk. Hoe kijken zij aan tegen thema’s en maatregelen over duurzame energie?   Er is nog weinig bekend…

Lees meer
energiedoelen regie regio

Geef regio’s de regie op energiedoelen

Het PBL constateert dat de 30 RES-regio’s samen het nationale doel halen van 35 TWh in 2030. De energieregio’s bieden zelfs meer duurzame energie dan gevraagd. Maar moeten we dat bod zomaar accepteren? Het is een uitgelezen kans om goede afwegingen te maken over de ruimtelijke kwaliteit van Nederland. Leg die verantwoordelijkheid bij de energieregio’s.…

Lees meer

Sophie Gunnink aan de slag voor Over Morgen

Van een handjevol deelauto’s tot dé autodeelstad van Nederland: Sophie Gunnink weet wel hoe ze mensen beweegt zodat ze kiezen voor nieuwe energie. Onmisbaar, want volgens Sophie is dit precies de uitdaging voor een duurzame leefwereld. Waarom heb je voor Over Morgen gekozen? Wat mij aanspreekt aan Over Morgen is de inhoudelijke kennis en expertise…

Lees meer
klimaatadaptatie nieuw vastgoed

Klimaatadaptief vastgoed in vier stappen

Nederlandse steden ervaren steeds vaker de gevolgen van klimaatverandering. Dit vraagt om aanpassingen van onze leefomgeving. Eén van de koplopers in deze ontwikkeling is Rotterdam. Maar hoe doe je dat slim; nieuw vastgoed klimaatadaptatief maken? Adviseur Tabitha Mann legt het uit in vier stappen. De gemeente Rotterdam wil dat Rotterdam in 2030 klimaatadaptief handelt en…

Lees meer
biodiversiteit Flevoland

Flevoland als voorbeeld voor biodiversiteit

In Kunming (China) is een mondiale conferentie over biodiversiteitsverlies gehouden. Momenteel werken we bij Over Morgen in Flevoland aan een strategie en maatregelen om het gebied klimaatadaptief in te richten. Op het eerste gezicht lijken deze twee zaken niet zoveel met elkaar te maken te hebben. Toch zouden klimaatadaptieve maatregelen en deze conferentie weleens in…

Lees meer
Tobias Janssen

Tobias Janssen aan de slag voor Over Morgen

“Veranderen naar een duurzame leefwereld? Dat moet op een inclusieve manier. Iedereen moet mee kunnen doen”, zegt Tobias Janssen, onze nieuwe adviseur duurzame gebiedsontwikkeling. In dit interview stelt hij zichzelf voor. Waarom heb je voor Over Morgen gekozen? Bij Over Morgen is er veel expertise over transitie-onderwerpen zoals mobiliteit, warmte en energie, maar ook over…

Lees meer
elektriciteitsnet vol netcongestie

Netcongestie oplossen kan met een slim energiesysteem

De grenzen voor teruglevering van elektriciteit zijn bereikt. Willen we doorgaan met duurzame energie uit zonnevelden en windparken, dan moeten overheid, netbeheer en bedrijfsleven snel ingrijpen. Netcongestie oplossen kan met een samenhangend energiesysteem. Benutten we slim wat kan, dan halen we onze klimaatdoelstellingen wél. Het realiseren van onze klimaatdoelstellingen en CO2-reductie lijkt nu in de…

Lees meer
CLIC netcongestie oplossing

Project CLIC helpt netcongestie oplossen

TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland, meldde vorige week dat het hoogspanningsnet in Gelderland en Flevoland nagenoeg vol is. Zonne- en windparken kunnen hierdoor niet worden aangesloten. Een toekomstbestendig en duurzaam energiesysteem is nodig om het probleem met netcongestie op te lossen. Daar werken wij aan mee, bijvoorbeeld met het project CLIC in…

Lees meer

Kleine zonneparken toch rendabel maken, het kan!

Kleinschalige zonneparken hebben geen schaalvoordelen en zijn daarom vaak niet rendabel. Maar de nieuwe SCE-subsidie, voormalig de Postcoderoossubsidie, maakt het mogelijk kleine zonne-energieprojecten rendabel te maken. Alle mensen die wonen binnen de aangrenzende postcodes mogen mee investeren tegen een aantrekkelijk rendement. Zo staat er een project die zowel duurzaam is voor de omgeving, als goed…

Lees meer
Sara Vellenga circulair

Sara Vellenga aan de slag voor Over Morgen

Het is nu van belang dat alle losse circulaire initiatieven samen gaan vloeien tot een nieuwe manier van werken, bouwen en ontwikkelen. “Circulair moet in het echte leven zichtbaar worden. Het nieuwe normaal”, zegt Sara Vellenga, onze nieuwe adviseur Circulaire Economie. In dit interview stelt ze zichzelf voor. Waarom koos je voor Over Morgen? Over…

Lees meer
Joelle Willemsen

Joëlle Willemsen aan de slag voor Over Morgen

Participatie is essentieel om grote veranderingen zoals de energietransitie op de juiste manier vorm te geven. Bij Over Morgen werken we volgens onze eigen succesvolle visie aan het zinvol invulling geven aan praticipatie en het versterken van de relatie tussen overheid en samenleving. Hierdoor wordt participatie meer dan enkel input halen tijdens een bewonersbijeenkomst. Joelle…

Lees meer
RES 2.0 gebiedsgericht

Gebiedsgericht werken onmisbaar bij RES 2.0

De RES wordt steeds concreter. We zijn toe aan het kiezen van de zoekgebieden voor duurzame opwek. ‘Het komt nu aan op samenwerking. Samen stappen maken richting uitvoering. Daarbij is gebiedsgericht werken essentieel’, stelt adviseur Marnix Brongers. Om van RES 1.0 naar RES 2.0 te gaan, moeten overheden, inwoners, bedrijven, natuurorganisaties en energiecoöperaties gezamenlijk op…

Lees meer
Marvin Tiemessen

Marvin Tiemessen aan de slag voor Over Morgen

De energietransitie is dé uitdaging van deze eeuw. Marvin Tiemessen is vastberaden om te werken aan een duurzame leefomgeving. Hij kan dankzij zijn multidisciplinaire sociaal-economische en technische achtergrond gemakkelijk een brug vormen tussen bestuurders, techneuten en bedrijven. ‘Ik adviseer over verstandige keuzes en ik zorg er voor dat ook bestuurders, bedrijven en burgers het avontuur…

Lees meer

Geluk en wijsheid in de Drechtsteden

In de Drechtsteden ontwikkelen zeven gemeenten al jaren intensief samen beleid. Mét resultaat, want het lukt deze regio om beweging te creëren en tempo te maken, bijvoorbeeld in de warmtetransitie. Door de juiste vorm van regie te kiezen leggen ze slimme verbindingen met een goed resultaat. Wat kunnen andere gemeenten hiervan leren? ‘Het is gewoon…

Lees meer
climate adaptation summit

Climate Adaptation Summit ontzettend inspirerend

Zonder actie gaan we veel schade ondervinden van de het veranderende klimaat. Adviseur klimaatadaptatie Maarten Verkerk volgt de eerste internationale Climate Adaptation Summit op de voet. Bij Over Morgen is klimaatadaptatie een essentieel onderwerp van ons werk aan de toekomstbestendige leefomgeving. Het is ontzettend inspirerend om de wereldleiders zich tijdens de 1e internationale Climate Adaptation…

Lees meer
Joep Matser

Joep Matser aan de slag voor Over Morgen

Joep Matser verwezenlijkt met zijn komst naar Over Morgen een droom die hij al sinds zijn studie had. Als adviseur energietransitie wil hij mensen enthousiasmeren en laten zien dat de energietransitie kansen biedt. Joep houdt ervan data en abstracte materie te vertalen in concreet advies. ‘Ik wil graag laten zien dat de energietransitie niet alleen…

Lees meer
Fryske Energie Waaier

Fryske Energie Waaier inspiratiebron voor RES

Vorige week is de Fryske Energie Waaier gelanceerd: een hulpmiddel voor ambtenaren, bestuurders, maatschappelijke organisaties en bewoners om met elkaar het gesprek aan te gaan over de opwek van duurzame energie in de RES regio Fryslân. Dit is het eindresultaat van een verkennend onderzoek waar Over Morgen, H+N+S Landschapsarchitecten en BügelHajema Adviseurs hebben samengewerkt met…

Lees meer
energiemodellering

Energiemodellering onmisbaar voor RES 1.0

Om de juiste discussies te voeren, op basis van feiten en cijfers, was energiemodellering van grote waarde in de concept-RES fase. Ook in de RES 1.0 is het onmisbaar’, vertelt Dennis Iseger, energieadviseur bij Over Morgen. We hebben de opgave om tenminste 35TWh grootschalige hernieuwbare energie op land te realiseren in 2030. Dat is ambitieus…

Lees meer
PBL energietransitie

Rapport PBL over betaalbaarheid geeft beperkt beeld

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft vanochtend een rapport naar buiten gebracht over de betaalbaarheid van verduurzaming van koopwoningen. De conclusie in dit rapport was duidelijk: in veel huishoudens gaat investeren in verduurzaming niet terugverdiend worden. Maar kan deze conclusie zo stellig voor alle woningen getrokken worden? Niet op basis van dit rapport en…

Lees meer

☀ In het zonnetje gezet: 1000 geveltuinen

Deze zomer gaan we langs bij opvallende initiatieven die een bijdrage leveren aan een toekomstbestendige leefomgeving. Vandaag nummer 1 in onze reeks: 1000 geveltuinen. Adviseur Joey Engelen ging langs bij Raymond Landegent om hem in het zonnetje te zetten. Hij is één van de Rotterdammers die de stad vergroenen door de aanleg van een geveltuintje.…

Lees meer
Cleantech Regio

De RES-opgave: rechtvaardig verdelen en eerlijk delen?

Onze stagiaire Gerard Verweij onderzocht de afgelopen maanden de perceptie over de rechtvaardigheid van het verdelingsvraagstuk van de RES in de Cleantech Regio. Wordt de verdeling van de gemeentelijke bijdrage aan het regionale energiebod als eerlijk ervaren? Zijn onderzoek is inmiddels afgerond. Hij deelt zijn bevindingen en aanbevelingen in deze blog. De landelijke deadline voor…

Lees meer

Marnix: Van efficiëntie naar waardering: het kan ook anders in onze landbouwproductie

Steeds meer mensen voelen een paradox: globalisering biedt kansen, maar het leidt ook tot vervreemding van onze eigen leefomgeving. Een focus op economische waarden verdringt de menselijke waarden. In deze blog stelt adviseur Marnix Brongers de consequenties van de keuze van onze boeren ter discussie. Willen we onze grond écht gebruiken voor landbouwproductie voor de…

Lees meer

Malu Hilverink aan de slag voor Over Morgen

Circulair wonen, werken en leven vraagt een andere en nieuwe mindset. Is die kanteling er eenmaal, dan levert het veel op voor mens, milieu en economie. Onze nieuwe collega Malu Hilverink gaat bij Over Morgen het thema circulariteit uitbouwen. En opdrachtgevers helpen bij de systeemverandering die hiervoor nodig is.   Waarom heb jij passie voor circulariteit?   Circulariteit kun je praktisch benaderen als een andere manier van bouwen en materiaal inzetten waardoor…

Lees meer
veenweide vernatting

‘Vernatting van veengebieden is kansrijk voor natuur en economie’

Door de ontwatering van Nederlandse veengebieden daalt de bodem met als gevolg ook de biodiversiteit van het voorheen bruisende ecosysteem van veengebieden. Afstudeerstagiaire Marle de Jong onderzocht de potentie van herstel van deze gebieden voor natuur en economie. Haar conclusie: vernatting in combinatie met natte teelten kan een kansrijk alternatief verdienmodel zijn en het levert…

Lees meer
Omgevingswet RES

4 kansen voor de RES in de Omgevingswet

Welke mogelijkheden bieden de instrumenten van de Omgevingswet om te komen tot realisatie van de doelen en ambities uit de Regionale Energiestrategie (RES)? Adviseurs Anouk Paris, Sanne Veldhuizen en Nick Bijlsma benoemen in dit artikel vier kansen. De RES is geen doel op zich, maar een middel om tot de realisatie van de energietransitie te…

Lees meer
RSW Noord-Veluwe

RSW Noord-Veluwe: ‘kwaliteit en diepgang’

Op het gebied van warmte is de regio Noord-Veluwe bijzonder. Alle zeven gemeenten hebben afgelopen jaar een Transitievisie Warmte gemaakt. Parallel hieraan heeft de regio haar Regionale Structuur Warmte (RSW) opgesteld. Projectleider Ingrid Giebels: ‘Door beide trajecten naast elkaar te laten lopen, waren we in staat een RSW op te leveren met veel diepgang.’ Ingrid…

Lees meer

De #OverMorgenSkills van Jade Oudejans

Aankomende tijd lichten we de #OverMorgenSkills van verschillende collega’s uit. In dit item de skills van Jade Oudejans. Lef: niet bang zijn voor nieuwe dingen Ik pak zaken graag op mijn eigen wijze aan. Ik vind het dan ook heerlijk dat ik hierin als procesbegeleider de vrijheid heb. In de warmtetransitie ben je voortdurend bezig…

Lees meer
Klimaatadaptatie

Over Morgen aan de slag met klimaatadaptatie in Zuid-Nederland

Piekbuien en extreem hete dagen raken onze landbouw, natuur, drinkwatervoorraden en ook thuis en op straat gaan we de klimaatverandering steeds meer voelen. Wij zien klimaatadaptatie als essentieel onderdeel voor een duurzame leefomgeving. We zijn daarom trots op onze nieuwe opdracht: we gaan voor de regio Zuid-Nederland een gezamenlijk Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie opstellen. Samen maken we…

Lees meer

Sanne: De Omgevingswet en de warmtetransitie: kansen op wijkniveau

Wat hebben de Omgevingswet en de warmtetransitie met elkaar te maken? Op het eerste gezicht niet veel zou je zeggen. De ene is wetgeving en de andere een concrete transitie op energiegebied. Ze stellen gemeenten echter allebei wel voor grote uitdagingen. De Omgevingswet biedt daarbij een aantal interessante instrumenten om de warmtetransitie in gemeenten te helpen. Ze hebben daarmee meer met elkaar te maken dan je zou denken.

Lees meer

Optimaliseer participatie en communicatie met nieuwe slimme datatool voor doelgroepenbenadering

Participatie is onmisbaar om tot goede resultaten te komen. Dé participatieaanpak bestaat niet. Maar er is nu wel een datatool om participatie te optimaliseren en zo tot het beste eindresultaat te komen. Onze collega Tabitha Mann en Joyce Lopulalan van 4orange hebben de handen ineen geslagen om op basis van data inzicht te krijgen over hoe jij jouw doelgroep het beste bereikt.

Lees meer
RES Zeeland

Zeeland presenteert als eerste RES 1.0

Zeeland heeft als eerste regio in Nederland een definitieve regionale energiestrategie (RES 1.0) gepresenteerd. Collega Coen Bernoster was hierbij betrokken als adviseur voor de Tafel Gebouwde Omgeving en is erg trots op dit resultaat. In de RES staat hoe de regio Zeeland in de komende decennia overschakelt op schone energiebronnen en energie bespaart. Coen: ‘Het…

Lees meer
Gunnar van Weezel

‘Opeens spreek je de taal van de RES’

Voor Gunnar van Weezel Errens, werkstudent Environmental Management, ging er een wereld open bij Over Morgen. Tijdens zijn stage ontwikkelde hij zich in korte tijd tot een ware RES-kenner. In korte tijd leverde hij al een mooie bijdrage aan het versnellen van de energietransitie. ‘Eerst sta je daar als groentje en even later praat je…

Lees meer

: De Regionale Energie Strategie keihard #waarmaken

De Regionale Energie Strategie (RES) waarmaken: daaraan werkt Over Morgen dagelijks in ruim een derde van de 15 regio’s. Rijk van Voskuilen is één van de collega’s die zich inzet om vanuit de regio Arnhem-Nijmegen en Noord-Veluwe op 1 juni 2020 een conceptbod te presenteren aan het Rijk. ‘De tijd van praten is voorbij, we gaan nu keihard aan de slag.’

Lees meer
Dennis Iseger Over Morgen

Dennis Iseger aan de slag voor Over Morgen

Dennis Iseger is onlangs begonnen als adviseur bij Over Morgen. Hij werkt graag aan het vergroten van lokaal draagvlak bij energieprojecten. Dennis is werkzaam bij zonneprojecten en houdt zich bezig met regionale energiestrategieën. Hij stelt zichzelf voor aan de hand van een aantal vragen. Waarom werk je bij Over Morgen? Ik heb voor Over Morgen…

Lees meer
locatie duurzame energie-opwek

Marnix: Maak verstandige keuze voor locaties duurzame energie-opwek

Gemeenten werken samen in een regio aan de Regionale Energie Strategie (RES). Tegelijkertijd werken ze afzonderlijk van elkaar aan hun lokale beleid voor energie-opwek. Dit kan botsen. Nu is het moment om verstandige keuzes te maken voor de locaties van grootschalige duurzame energie-opwek en te leren van fouten uit het verleden. Laat je duizend bloemen bloeien? Prik je niet aan de doornen!

Lees meer

‘Bij Over Morgen is het nooit saai’

Lotte Nieuwschepen was het afgelopen halfjaar actief als werkstudent bij Over Morgen. Helaas komt er nu weer een einde aan. Lotte: ‘De tijd is echt ontzettend snel gedaan. Dat krijg je als je het naar je zin hebt, veel leuke dingen kan doen en in zo’n dynamische omgeving werkt.’ Een paar dingen wil ze graag belichten. Ben jij op zoek naar een stage? Bekijk dan snel hier onze vacature.

Lees meer

Ferdinand: Olie als smeermiddel voor de circulaire woningbouwopgave?

Vorige week rapporteerde de NOS over de geplande opruiming van 600 productieplatforms in de Noordzee. Het Nederlandse aandeel telt 150 productieplatforms. Door de energietransitie verliezen deze platforms hun functie: de winning van fossiele brandstoffen. Ontmantelen en omsmelten lijkt het onvermijdelijke einde voor deze knalrode of – gele stalen reuzen. In de gedachte van een circulaire…

Lees meer

: Aan de slag voor Over Morgen

De overstap naar een duurzame leefwereld verandert bijna alle dagelijkse aspecten van ons leven in Nederland. De koplopers die zo snel mogelijk deze wereld willen zien delen een elektrische auto, kopen biologische streekproducten, isoleren huizen en bouwen met natuurlijke materialen. Vaak doen ze dit tegen een meerprijs, ze betalen bijvoorbeeld extra voor hun renovatie omdat…

Lees meer

Klimaatakkoord versterkt wat er al gebeurt

Vorige week werd het Klimaatakkoord door het kabinet gepresenteerd. Wij zijn blij met deze stap om de plannen voor de energietransitie nu zwart op wit te hebben. Het nieuw op te richten warmtefonds, een subsidieregeling voor investeringen in isolatie en warmte-installaties en oog voor de ontzorging van inwoners helpt in het maken van keuzes om…

Lees meer

Mens en landschap Oude IJsselstreek gerespecteerd bij inpassing zonne- en windenergie

Het ‘uitnodigingskader’ voor grootschalige opwek in de gemeente Oude IJsselstreek wordt vandaag door de gemeenteraad behandeld. Onze adviseur Kirsten van de Meeberg hielp mee in het maken van deze praktische tool voor het selecteren van initiatieven voor zonne- en windenergie. ‘Bijzonder aan dit uitnodigingskader is dat landschappelijke en participatieve kwaliteit voorop staat. Inmiddels zijn er…

Lees meer

: We staan in het rood bij onze planeet, aan de slag!

Vandaag is het Earth Overshoot Day. Dat is de dag waarop we meer grondstoffen hebben verbruikt dan de aarde in één jaar kan opbrengen of vernieuwen. In andere woorden: we staan in het rood bij onze planeet. De voetafdruk van de mens is ongeveer 1.7 keer de aarde. Jelle Hatenboer is op veel manieren bezig om die ecologische voetafdruk te verkleinen, privé en als adviseur Energie & Klimaat. In deze blog vertelt hij meer hierover.

Lees meer

Tjakko: Kennistraject versnelt energietransitie door koppeling met Omgevingswet

Invulling geven aan de energietransitie heeft een grote impact op de inrichting en ontwikkeling van onze leefomgeving. Die verandering geeft onzekerheid. Ook de Omgevingswet brengt dat met zich mee. Door meer maatschappelijk initiatief staat de leefomgeving weer centraal in plaats van het woud aan regels. Waarom deze zaken niet koppelen om te zien of ze elkaar kunnen ondersteunen? Dat is exact wat nu gebeurt met het Kennistraject Energietransitie en Omgevingswet.

Lees meer

: Thermische energie: van potentieel naar businesscases

Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) voor de gebouwde omgeving heeft veel potentieel. Het speelt een belangrijke rol in de Regionale Energie Strategieën die momenteel in de Gelderse regio’s worden opgesteld. Maar hoe komen we daar daadwerkelijk tot projecten? iF Technology en Over Morgen zien kansrijke projecten. Het is nu tijd voor vervolgstappen en realisatie.

Lees meer

De nieuwkomers van Over Morgen

#Nieuweenergie Over Morgen wil ook in 2019 impact maken. Impact op onze leefwereld. Impact die voelbaar is. Impact die meetbaar is. Impact die blijft. En daar hebben we meer mensen voor nodig. Deze eerste maand van het jaar zijn er dan ook 7 nieuwe adviseurs begonnen. Van links naar rechts: Marloes van Kleef, Margo Meijer,…

Lees meer

Prijswinnaars energieneutrale sportclubs aan de slag

Op 20 november hebben de Directeur Generaal Volksgezondheid Angelique Berg en voorzitter van Topteam Sport Harry van Dorenmalen de prijzen overhandigd aan de winnaars van de Innovation Challenge Energieneutrale Sportaccommodaties. Vijf innovatieve concepten op het gebied van enerigebesparing, -opslag en duurzame energieopwekking bij sportclubs kunnen elk met € 100.000,- aan de slag om hun idee…

Lees meer

SVN bijeenkomst – (H)eerlijk Over Morgen

Donderdag 15 november zijn wij aanwezig op de SVN deelnemersbijeenkomst in DeFabrique. Onze collega Gerwin Hop gaat in debat over aardgasvrij wonen met onder andere Helga van Leur en burgemeester van Leeuwarden Ferd Crone!   Bezoek ook onze workshops over Woningcorporaties als startmotor van Peter-Paul Smoor en over de Transitievisie Warmte van Jade Oudejans.

Lees meer

: Wat is een RES?

In het Klimaatakkoord wordt het wel ‘de grote verbouwing’ genoemd. De transformatie van onze 7 miljoen huizen en 1 miljoen gebouwen en daarbovenop gaan we ons wagenpark, onze industrie en de landbouw verduurzamen. Naast een fikse slag in energiebesparing, moet daarom op zee én op land de hoeveelheid elektriciteit uit zon en wind flink omhoog.…

Lees meer

Van Klimaatakkoord naar aardgasvrij: drie succesfactoren voor een sterke start

Het Klimaatakkoord is er! Een sterk staaltje polderen met aan de Gebouwde Omgeving tafel aanzienlijke resultaten. Een paar hoofdpunten: De energiebelasting op aardgas gaat omhoog en die op elektriciteit juist omlaag. Hierdoor blijven de energielasten voor de consument neutraal en wordt isolatie aantrekkelijker; Door de verschuiving van de energiebelasting worden de business cases voor aardgasvrije…

Lees meer
© Jacques Zorgman AD.nl

Duurzame Haagse bedrijventerreinen

Over Morgen heeft binnen de bedrijventerreinenstrategie Den Haag het onderdeel energietransitie uitgewerkt. Binnen de strategie is bekeken hoe de bestaande bedrijventerreinen gefaseerd kunnen verduurzamen om in 2040 klimaatneutraal te zijn en op die manier bij te dragen aan de doelstellingen die Den Haag zichzelf heeft gesteld. Met een gefaseerde aanpak wordt gestart met het goed…

Lees meer

De urgentie van klimaatverandering neemt toe

De urgentie van klimaatverandering onder bestuurders en beleidsmakers neemt toe. Ambities worden vastgesteld en doelstellingen worden geformuleerd, maar hoe zorg je ervoor dat er echt impact wordt gemaakt? Om een antwoord te vinden op deze vraag, heeft Over Morgen een workshop georganiseerd op het Nationaal Geografisch en Planologisch Symposium. Studenten werden uitgedaagd om aan de…

Lees meer

Energievisie gemeente Winterswijk

Op 29 juni heeft de gemeenteraad de Energievisie voor Winterswijk vastgesteld. Het doel van deze visie is simpel: in 2030 moet Winterswijk energieneutraal zijn. Dat betekent dat er in 2030 in de gemeente alleen nog 100% schone, veilige en gezonde energie wordt gebruikt. Erik Tissingh is vanuit Over Morgen betrokken geweest bij de totstandkoming van…

Lees meer

: Size does (not) matter!

“Het gaat om kwaliteit, niet om kwantiteit.” Ik probeerde mezelf nog even wat moed in te praten voordat ik in Beijing het podium op moest. Ik was uitgenodigd op het Chinese International ‘Forum on Electric Vehicle Pilot Cities and Industrial Development’ en ging onze voorspelmodellen voor elektrische auto’s en elektrische deelauto’s presenteren. De ochtend werd…

Lees meer

Healthy Urban Office Challenge winnaar bekend

De prijs voor groenste, gezondste, slimste kantoor is voor Warmtebouw Utrecht BV. De finale werd afgelopen woensdag 24 mei te Utrecht gehouden met tien finalisten, waaronder Over Morgen. Ondanks dat we de hoofdprijs misliepen, zijn we trots dat we als een van de tien finalisten werden gekozen, naast een aantal grote bedrijven zoals De Volksbank…

Lees meer

Doe mee aan de Stemwijzer van de Leefomgeving!

Op dinsdag 7 maart is de Over Morgen Stemwijzer van de Leefomgeving gepubliceerd. Met deze Stemwijzer leggen we 10 stellingen voor. De uitkomsten bundelen we in een manifest dat we publiceren en toesturen aan de formateurs van het nieuwe kabinet. Aanleiding voor het maken van een Stemwijzer zijn de aanstaande Twee Kamerverkiezingen op 15 maart. Verschillende…

Lees meer

Overijssel maakt ruimte

De provincie Overijssel organiseert 17 februari een inspiratiedag over toekomstige ruimtelijke vraagstukken. Wat zijn de nieuwe opgaven, verhoudingen en wetten? Hoe gaan we anders samenwerken en hoe anders handelen in de praktijk? Vier thema’s staan centraal op het programma: 1. Energie en duurzaamheid; 2. Landschap en kwaliteit; 3. Stedelijke ontwikkeling en 4. Omgevingswet. Daarnaast is…

Lees meer

Werken aan energieneutrale provincie Noord-Holland

Vanaf 1 januari 2017 wordt het Servicepunt Duurzame Energie Noord-Holland bemand door Over Morgen en Andersson Elffers Felix (AEF). Met Maarten van Poelgeest als boegbeeld en projectleider en Ingrid Giebels, Peter-Paul Smoor en Kirsten van Reisen als ervaren adviseurs, helpen we de provincie verder in haar doelstelling naar een volledig duurzame energievoorziening in 2050. Wij…

Lees meer

Over Morgen steunt de Energiecommissie

Over Morgen mede-eigenaar Gerwin Hop heeft zich als koploper aangemeld bij de Energiecommissie. Graag draagt hij bij aan de doelstellingen van de Energiecommissie en fungeert hij als klankbord voor gelijkgestemden, die ook willen werken aan een duurzame toekomst. Eerder hield Gerwin een TEDx Talk waarin hij pleit voor een fossiel vrije toekomst. Zijn toespraak vind…

Lees meer

Klantcafé Duurzaamheid

In het gezellige café van poppodium FLUOR in het gebied van de voormalige Prodentfabriek, een creatief gebied in Amersfoort met vernieuwers, aanpakkers en veroveraars, organiseert Over Morgen op donderdag 9 februari het Klantcafé ‘Van duurzame ambities naar duurzame resultaten’. Op basis van een inspirerende case en input van alle aanwezigen, stellen we gezamenlijk vast hoe…

Lees meer

Gerwin: Overheidsgaranties nodig voor duurzame financiering

Vandaag is de klimaattop. Nederland wil als “Startup Delta” voorop lopen in cleantech ontwikkeling en zo in 2050 CO2 neutraal worden. Die energietransitie vereist twee zaken: bedrijven met nieuwe duurzame business ideeën en geld. Maar de financiële instellingen die dat geld moeten verstrekken ontlenen hun zekerheid aan bewezen businessmodellen of resultaten uit het verleden. Ze…

Lees meer

Peter-Paul: Toekomstbestendige voorraad woningbouwcorporaties

Over Morgen houdt zich op verschillende manieren bezig met het versnellen van de energietransitie in ons land, bijvoorbeeld met het realiseren van gebouwen zonder aardgasaansluiting, het stimuleren van elektrisch vervoer en zonne-energie. Een ander belangrijk speerpunt is het beperken van het energieverbruik in de bestaande gebouwde omgeving. Woningcorporaties bezitten gezamenlijk 2,4 miljoen woningen en zijn…

Lees meer

Jeroen: Stop met de top down Klimaattop!

Het is natuurlijk prima dat overheden met elkaar afspraken maken over klimaatdoelstellingen. Wat ze daarbij vaak vergeten is dat uiteindelijk vooral de individuele bewoners en bedrijven het moeten doen. We moeten daarom nu echt eens stoppen met het organiseren van de top down Klimaattoppen. In Parijs zijn internationale afspraken gemaakt, op nationaal niveau hebben wij…

Lees meer

Gerwin: Miljarden met duurzame doorbraak!

Op het NY-GEO 2016 congres rekende de directeur van de New York State Enery Research Department voor dat met het verduurzamen van twee miljoen woningen in New York State minimaal 50 miljard dollar gemoeid is. Het verduurzamen van de bedrijven in dezelfde staat vergt minimaal een even groot bedrag. De directeur is in gesprek met Wall…

Lees meer

Vierdaagsefeesten verder verduurzaamd

De Vierdaagsefeesten in Nijmegen zijn van 18 juli tot en met 24 juli aanstaande. Het is met meer dan 1,5 miljoen bezoekers een van de grootste gratis openluchtfestivals van Europa. De organisatie van de feesten is erg ambitieus want de Vierdaagsefeesten moeten het meest duurzame evenement ter wereld worden. Over Morgen heeft de afgelopen maanden…

Lees meer

: Duurzaamheid vraagt om catch all strategie

Namens Over Morgen kom ik regelmatig bij milieuwethouders over de vloer. Mij zijn daarbij een aantal zaken opgevallen: er is veel goede wil, maar het ontbreekt vaak aan voldoende budget, een goede structuur voor het duurzaamheidsbeleid, monitoring en de inschakeling van het lokale bedrijfsleven. Als je duurzaamheid echt serieus neemt, moet er meer uit de…

Lees meer

: Energiebesparen wettelijk verplicht

Bij energiebesparing gaat veel aandacht in Nederland uit naar de particuliere sector. Er worden allerlei campagnes, maatregelen en financieringsinstrumenten bedacht om huurders en particuliere woningeigenaren tot actie te bewegen. Een goede zaak, maar het bedrijfsleven wordt vaak vergeten, terwijl bedrijven meestal de meeste energie verbruiken in een gemeente. Als voorbeeld, in Nijmegen is de verhouding…

Lees meer

Energieloket van Regio West-Brabant online

18 gemeenten in regio West Brabant hebben begin maart het Energieloket gelanceerd: www.energiewestbrabant.nl.  Deze website fungeert als portal voor particuliere huiseigenaren die hun woning willen verduurzamen. Over Morgen heeft voor de Regio West Brabant  het Energieloket ontwikkeld. Op de website vinden huiseigenaren diverse energiebesparende maatregelen en uitleg over het sinds dit jaar verplichte energielabel voor de woning.…

Lees meer

Erik: De ladder van de duurzame verstedelijking de deur uit!

“De ladder voor duurzame verstedelijking is ingericht voor een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten waardoor de ruimte in stedelijke gebieden optimaal benut wordt.” In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte wordt deze beschrijving gehanteerd. De ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen. De…

Lees meer

Over Morgen helpt Vierdaagsefeesten verduurzamen

Over Morgen gaat de Vierdaagsefeesten in Nijmegen helpen om nog duurzamer en innovatiever te worden. Adviseur Jan van der Meer zal deze taak namens Over Morgen op zich nemen. Jan was in het recente verleden wethouder voor duurzaamheid in dezelfde stad. De Vierdaagsefeesten is één van de grootste gratis openluchtfestivals van Europa. Elk jaar komen…

Lees meer

: Perfect as the enemy of good

Onlangs twitterde ik dat in november de eerste 4.000 woningen in Nijmegen van het gas zijn afgehaald en nu worden verwarmd met restwarmte van de afvalenergiecentrale. Je zou zeggen dat hier iedereen blij van wordt: minder gasverbruik, minder handel met boef Poetin en een positief signaal richting de Groningers. Maar ik kreeg ook zure reacties…

Lees meer

: Waar een wil is, is een weg…

Stel, je wilt als particulier je koopwoning verduurzamen. Dan heb je een bouwbedrijf nodig om deze wens te realiseren, toch? In de praktijk blijkt dit tweespan echter moeizaam van de grond te komen. Wij willen graag weten hoe bouwbedrijven hier tegenaan kijken. Wat weerhoudt hen van inspringen op deze markt? Of zijn er andere partijen…

Lees meer