Onze warmtevoorziening gaat op de schop. We moeten onze huizen en gebouwen isoleren en op een andere manier gaan verwarmen om onze afhankelijkheid van aardgas op korte termijn drastisch te verminderen.

Deze transitie vraagt om leiderschap. Maar waar begin je? Hoe kom je van visie naar uitvoering? Hoe krijg je jouw organisatie en partners in beweging? En hoe krijg je de inwoners mee? Over Morgen is hierin jouw samenwerkingspartner.

Martijn van Lier

Waar we je mee kunnen helpen

Wijkuitvoeringsplan aardgasvrij

Na de Transitievisie Warmte maken we nu de warmteoplossing in een wijk of buurt concreet. Elke Wijkaanpak is anders en door lessen uit de praktijk hebben wij het Stappenplan Aardgasvrij ontwikkeld. Met dit Stappenplan heb je als gemeente de regie en kun je samen met alle stakeholders vasthouden aan een helder plan om de warmtetransitie te realiseren. 

Onze adviseurs helpen je met een Wijkuitvoeringsplan dat:  

  1. De visie op aardgasvrij in de wijk of buurt concretiseert
  2. Gebuikt kan worden als instrument in het democratisch proces
  3. Vorm geeft aan participatie en communicatie
  4. Eventuele wijzigingen in het gemeentelijke omgevingsplan onderbouwd
Bekijk hier het Stappenplan Aardgasvrij
Neem contact op met Robertjan Spaans

Bekijk onze projecten

Isolatieaanpak en energiearmoede

Het is belangrijk dat iedereen mee kan doen aan de energietransitie. Dat is zeker nu – met de stijgende gasprijzen – een enorme noodzaak. Maatregelen gericht op het tegengaan van energiearmoede zijn onderdeel van onze aanpak. Energiebesparing is de eerste stap richting aardgasvrij.

Onze adviseurs helpen je om: 

  • Met onze datatool in kaart te brengen waar woningen met een slecht label zijn
  • Te bepalen welke doelgroepen het meest gebaat zijn bij een lokale isolatieaanpak
  • Een meerjarige aanpak en activeringsplan op te stellen dat ervoor zorgt dat mensen écht hun huis verduurzamen

De voordelen: 

  • Wij zijn op de hoogte van de laatste stand van zaken op het gebied van het Nationaal Isolatieprogramma en subsidieregelingen 
  • We weten door ervaring in een diversiteit aan steden en regio’s wat wel en niet werkt
  • Onze adviseurs zijn gewend om samen te werken met het sociaal domein en (uitvoerende)partners van de gemeente, die hard nodig zijn om dit probleem aan te pakken
     
Neem contact op met Sophie Gunnink

Bekijk onze projecten

Warmtenetstrategie

Met de Transitievisie Warmte en de Regionale Energie Strategie (RES) is verkend hoe en waar energie duurzaam kan worden opgewekt. Deze informatie geeft een overzicht van de energetische situatie tussen vraag en bron. Een warmtenet kan een goede oplossing zijn om vraag en aanbod met elkaar te verbinden.  

De ontwikkeling van een warmtenet vraagt het slim verbinden van partijen en stakeholders. Samen bepalen we welke kansen samenwerking kan bieden om de warmtetransitie te versnellen en hoe een warmtenet eruit zou kunnen zien. Om hier vorm aan te geven, moeten belangrijke beslissingen genomen worden. Welke dat zijn, wanneer deze genomen moeten worden en wat die uiteindelijk kunnen betekenen voor iedereen wordt in warmtenetstrategie duidelijk. De adviseurs van Over Morgen helpen hierbij.

Neem contact op met Martijn van Lier

Bekijk onze projecten

Regionale ondersteuning

Steeds vaker pakken regio’s of provincies een rol in het ondersteunen van gemeenten in de warmtetransitie. Door regionaal samen op te trekken, kun je veel winst behalen.

Dat gebeurt bijvoorbeeld door kennisdeling tussen gemeenten te stimuleren, handreikingen te ontwikkelen of door gemeenten in praktijkgerichte leertrajecten te laten werken aan wijkuitvoeringsplannen of energiebesparingsaanpakken. Wij hebben veel ervaring met het opzetten en uitvoeren van dit soort programma’s of onderdelen ervan. 

Neem contact op met Jade Oudejans

Bekijk onze projecten

Onze adviseurs warmtetransitie

Onze adviseurs hebben grondige kennis van de warmtetransitie. Samen met jou komt de warmtetransitie tot uitvoering. 

Martijn van Lier

Martijn van Lier

Jeanke van der Haar

Jeanke van der Haar

Ingrid de Bondt

Ingrid de Bondt

Ingrid Giebels

Ingrid Giebels

David van Rosmalen

David van Rosmalen

Gertjan Wolleswinkel

Gertjan Wolleswinkel

Jade Oudejans

Jade Oudejans

Joep Matser

Joep Matser

Max Koster

Max Koster

Nick Bijlsma

Nick Bijlsma Over Morgen

Peter Paul Smoor

Peter Paul Smoor

Rob Geldhof

Rob Geldhof

Robertjan Spaans

Robertjan Spaans

Sanne de Boer

Sanne de Boer

Sophie Gunnink

Sophie Gunnink

Tim den Hoedt

Tim den Hoedt

Frida Boone

Frida Boone

De warmtetransitie is nodig voor een toekomstbestendige leefomgeving

We willen loskomen van fossiele brandstoffen. Bovendien is aardgas niet meer zo vanzelfsprekend als het was. De toevoer staat onder druk, de prijs is hoog. Tijd om de warmtetransitie tot uitvoering te brengen. 

Gebiedsgerichte aanpakken

Gemeenten hebben in hun transitievisies warmte vastgelegd waar ze een start willen maken met de transitie naar aardgasvrij. Soms is een overschakeling op een collectief systeem, een warmtenet, voorzien. Hiervoor moeten gebiedsgerichte aanpakken (ook wel wijkuitvoeringsplannen, WUP’s, genoemd) ontwikkeld worden. Door samen de overstap te maken, is het realiseren van zo’n systeem mogelijk. Hiertoe is samenwerking met alle partijen binnen het gebied van groot belang, van bewoners, woningcorporaties, de gemeente, de netbeheerder en het warmtebedrijf.  

Het begint met energiebesparing

Om onze huizen en gebouwen op een andere manier te kunnen verwarmen, is het belangrijk om te starten met isolatie. Op deze manier is er niet alleen minder warmte nodig voor verwarming, ook de temperatuur waarmee een woning of gebouw verwarmd moet worden kan zo omlaag. Dat betekent dat nieuwe technieken als (hybride) warmtepompen ook toepasbaar zijn.

Nieuwe wetgeving

Om de warmtetransitie echt in een stroomversnelling te brengen is nieuwe wetgeving nodig. Het rijk buigt zich over een nieuwe warmtewet, de Wet Collectieve Warmtevoorziening. Ook wordt een Besluit Gemeentelijke Instrumenten Warmte voorbereid. Hiermee kunnen gemeenten gebieden binnen hun gemeente aanwijzen waar over een aantal jaar de levering van aardgas zal stoppen.

Subsidies en financiering

Uiteraard zijn er ook financiële middelen nodig om de overstap naar andere warmtetechnieken te kunnen maken. Hiervoor zijn er al diverse subsidies zoals de Subsidie Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) voor woningcorporaties en de ISDE voor particulieren. Deze laatste is ook beschikbaar voor energiebesparende maatregelen. En er zijn diverse hypotheken en leningen beschikbaar tegen aantrekkelijke rentes om de overstap te kunnen maken. Zoals de energiebespaarlening en de energiebespaarhypotheek van het Warmtefonds. 

Op deze manier zal de warmtetransitie de komende jaren vorm krijgen en zul jij ook aardgasvrij gaan wonen en werken. 

Spar met ons

Wil je weten hoe we jou kunnen helpen? Neem contact met ons op. We zijn benieuwd naar jouw uitdagingen en sparren graag met je. 

Nieuws over de warmtetransitie

Tim den Hoedt

Tim den Hoedt aan de slag voor Over Morgen

Tim den Hoedt is sinds kort bij Over Morgen begonnen aan impactvolle opdrachten die te maken hebben met de warmtetransitie. Draagvlak en betaalbaarheid zijn belangrijke pijlers in zijn werk. Steeds houdt hij- net als alle collega’s bij Over Morgen- voor ogen dat de energietransitie geen opzichzelfstaande opgave is. Waarom heb je voor Over Morgen gekozen?…

Lees meer
Nieuwe tool helpt woningcorporaties CO2 doelmatig te verlagen

Nieuwe tool helpt woningcorporaties CO2 doelmatig te verlagen

Sturen op CO2-reductie is voor woningcorporaties een logische keuze. Maar hoe doe je dat? Over Morgen helpt hierbij met het nieuwe CO2-sturingsmodel. Corporaties verlagen hiermee hun CO2-uitstoot doelmatig en brengen andere relevante KPI’s in beeld. Resultaat: een duurzame woningportefeuille. Jarenlang betekende verduurzamen voor corporaties ‘energielabels scoren’. Nu het doel van het Aedes-convenant (gemiddeld label B)…

Lees meer
Hoe pak je energiearmoede aan als gemeente?

Zo pak je energiearmoede aan als gemeente

Het Rijk heeft geld beschikbaar gesteld om energiearmoede aan te pakken. Vanuit Over Morgen helpen we steeds meer gemeenten bij het oplossen van energiearmoede. We bekijken per doelgroep welke acties je het beste kunt ondernemen. In deze blog geven we inzicht in de doelgroepen en bijbehorende aanpak. Wij delen de doelgroep energiearmoede op in vier…

Lees meer
Over Morgen UK

Over Morgen goes UK

Over Morgen spreidt haar kennis ook internationaal tentoon. Ditmaal laten we in het land van tea time and biscuits, the Queen en doubledeckers een frisse wind waaien op het gebied van de warmtetransitie. Adviseur Marvin Tiemessen zette zijn ervaringen op papier op de weg terug onder het Engelse kanaal door. We zijn door het Department…

Lees meer
Nationaal Isolatieprogramma

Het Nationaal Isolatieprogramma in 1 minuut

Onze visie is dat de warmtetransitie begint met het goed isoleren van woningen. Wij zijn dan ook erg blij dat het Rijk hier prioriteit aan geeft door het invoeren van het Nationaal Isolatieprogramma. We hebben het hele programma doorgenomen en kunnen ons voorstellen dat dit niet iedereen is gelukt. Daarom een samenvatting in 1 minuut…

Lees meer
planbureau Over Morgen

Planbureau Over Morgen helpt gemeentelijke ambities waarmaken

Binnenkort zijn de gemeenteraadsverkiezingen. De raad zal straks aan mooie ambities en heldere plannen werken. Maar zijn de maatregelen in de coalitieakkoorden toereikend om de klimaatdoelen te halen? Planbureau Over Morgen biedt hulp. Wij toetsen coalitieakkoorden op haalbaarheid en realisme. Dit geeft colleges inzicht en een eerlijke kijk, zodat ambities echt worden waargemaakt. Gemeenten hebben…

Lees meer
Sanne de Boer

Transitiepad besparen en duurzaam gas

Over Morgen brengt de warmtransitie in praktijk. Dat doen we met zogeheten ’transitiepaden’. Een transitiepad schetst wat het alternatief voor aardgas in een wijk zou kunnen zijn, met welk tempo je daar naartoe kan werken en vooral: wat je nu al kan doen. In deze blog: het transitiepad voor wijken waar op termijn het overgaan…

Lees meer
Amernet verduurzaming

Over Morgen helpt Amernet bij verduurzaming

Adviseurs Jeanke van der Haar en Ingrid de Bondt gaan aan de slag als regisseur voor het programma Verduurzaming Amernet. Een complexe opgave waarin zowel lokale als bovenregionale samenwerking een essentieel fundament is. Met warmte, opgewekt in de Amercentrale worden meer dan 40.000 woningen verwarmd in de provincie Noord-Brabant in en rondom Breda, Tilburg, Oosterhout,…

Lees meer
energiedoelen regie regio

Geef regio’s de regie op energiedoelen

Het PBL constateert dat de 30 RES-regio’s samen het nationale doel halen van 35 TWh in 2030. De energieregio’s bieden zelfs meer duurzame energie dan gevraagd. Maar moeten we dat bod zomaar accepteren? Het is een uitgelezen kans om goede afwegingen te maken over de ruimtelijke kwaliteit van Nederland. Leg die verantwoordelijkheid bij de energieregio’s.…

Lees meer
CO2 sturing woningcorporatie

De lessen van (bijna) 100 Transitievisies Warmte

We kijken terug op een enorm leerzame periode van vier jaar lang werken aan Transitievisies Warmte. De warmtetransitie staat inmiddels bij elke gemeente hoog op de agenda en op verschillende plekken wordt al volop gewerkt aan de volgende stappen richting uitvoering. In de volgende blog gaan we in op de fase waarin we ons nu bevinden en op de toekomst. De afgelopen vier…

Lees meer
Brandbrief energietransitie

Brandbrief naar te formeren kabinet om zorgen over de energietransitie

Samen met een aantal collega-advies- en ingenieursbureaus, verenigd in de Warmtetransitie Pioniers, hebben wij een brandbrief opgesteld. Deze ‘uiting van zorgen over vertragingen in uitvoering energietransitie’ is gericht aan het te formeren kabinet. Hieronder de tekst van de brief. De energietransitie leeft. Gemeenten, woningcorporaties, netbeheerders, energiecoöperaties, bewoners en ondernemers door het hele land zijn met…

Lees meer
energiearmoede

Energiearmoede, wat kunnen we eraan doen?

Welke gevolgen heeft energiearmoede en wat kunnen wij eraan doen? Onderzoek van TNO laat zien dat de energietransitie in de gebouwde omgeving veel meer is dan een technische uitdaging. En dat er koppelkansen zijn met sociale problematiek. Dat is in de praktijk echter niet simpel. Adviseur warmtetransitie Jade Oudejans en Niels Götz, consumentenpsycholoog en participatieprofessional,…

Lees meer
Christiaan Helderprijs

SVP wint Christiaan Helderprijs

SVP (Stadsverwarming Purmerend) is de winnaar van de Christiaan Helderprijs. Over Morgen reikt deze prijs jaarlijks uit aan een innovatief project dat de warmtetransitie aanjaagt. SVP wint vanwege de focus op burgerparticipatie bij het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Wij kondigen de Christiaan Helderprijs jaarlijks aan rond 10 oktober, de sterfdag van Christiaan. Vanwege…

Lees meer
Lokaal Nationaal Isolatieprogramma

Rob: Transitiepad warmtenet na 2030

Over Morgen brengt de warmtransitie in praktijk. Dat doen we met zogeheten ’transitiepaden’. Een transitiepad schetst wat het alternatief voor aardgas in een wijk zou kunnen zijn, met welk tempo je daar naartoe kan werken en vooral: wat je nu al kan doen. In deze blog: het transitiepad voor wijken waar het realiseren van een…

Lees meer
Warmtetransitie Pioniers

Over Morgen onderdeel van Warmtetransitie Pioniers

Een groep adviesbureaus- waaronder Over Morgen- verenigt zich in de Warmtetransitie Pioniers. Doel is het aanjagen van de warmtetransitie. Nederland staat voor enorme uitdaging. De miljoenen woningen en andere gebouwen die nu nog aardgas gebruiken voor de verwarming en warm water moeten zo goed als allemaal voorzien worden van een alternatief. Ondanks de grote inspanningen…

Lees meer
elektriciteitsnet vol netcongestie

Netcongestie oplossen kan met een slim energiesysteem

De grenzen voor teruglevering van elektriciteit zijn bereikt. Willen we doorgaan met duurzame energie uit zonnevelden en windparken, dan moeten overheid, netbeheer en bedrijfsleven snel ingrijpen. Netcongestie oplossen kan met een samenhangend energiesysteem. Benutten we slim wat kan, dan halen we onze klimaatdoelstellingen wél. Het realiseren van onze klimaatdoelstellingen en CO2-reductie lijkt nu in de…

Lees meer
CLIC netcongestie oplossing

Project CLIC helpt netcongestie oplossen

TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland, meldde vorige week dat het hoogspanningsnet in Gelderland en Flevoland nagenoeg vol is. Zonne- en windparken kunnen hierdoor niet worden aangesloten. Een toekomstbestendig en duurzaam energiesysteem is nodig om het probleem met netcongestie op te lossen. Daar werken wij aan mee, bijvoorbeeld met het project CLIC in…

Lees meer

Geluk en wijsheid in de Drechtsteden

In de Drechtsteden ontwikkelen zeven gemeenten al jaren intensief samen beleid. Mét resultaat, want het lukt deze regio om beweging te creëren en tempo te maken, bijvoorbeeld in de warmtetransitie. Door de juiste vorm van regie te kiezen leggen ze slimme verbindingen met een goed resultaat. Wat kunnen andere gemeenten hiervan leren? ‘Het is gewoon…

Lees meer
Joep Matser

Joep Matser aan de slag voor Over Morgen

Joep Matser verwezenlijkt met zijn komst naar Over Morgen een droom die hij al sinds zijn studie had. Als adviseur energietransitie wil hij mensen enthousiasmeren en laten zien dat de energietransitie kansen biedt. Joep houdt ervan data en abstracte materie te vertalen in concreet advies. ‘Ik wil graag laten zien dat de energietransitie niet alleen…

Lees meer
Servicepunt Duurzame Energie Noord-Holland

Ingrid: ‘Servicepunt Duurzame Energie Noord-Holland is een aanjager in de energietransitie’

Met de oprichting van het Servicepunt Duurzame Energie Noord-Holland 20 jaar geleden nam de provincie Noord-Holland haar verantwoordelijkheid in het aanjagen van de energietransitie. Ingrid Giebels is hier vanuit Over Morgen nu vier jaar lang bij betrokken als programmamanager. Ze draagt het stokje binnenkort over en blikt daarom terug op de afgelopen jaren. ‘Ik merk…

Lees meer
transitievisie warmte medemblik

Op weg naar aardgasvrij in coronatijd

Samen met gemeenten zijn we druk bezig met het opstellen van transitievisies warmte. Bewonersparticipatie is erg belangrijk in de trajecten om samen te bepalen welke wijken als eerste overgaan op duurzame energie. Corona maakt het praten met inwoners extra moeilijk, want fysieke informatieavonden mogen we momenteel niet organiseren. Gelukkig is er digitaal veel mogelijk en…

Lees meer
regie gemeente energietransitie

‘Realistisch beeld van warmtebronnen is nodig in Regionale Structuur Warmte’

In de Regionale Structuur Warmte (RSW) 1.0 en 2.0 kan een veel realistischer beeld geschetst worden van warmtebronnen en -oplossingen die écht relevant zijn voor het slagen van de warmtetransitie. Hoe? Dat leggen adviseur energietransitie Ingrid Giebels en data-analist Koen Brundel uit. In Nederland wordt hard gewerkt aan Regionale Energiestrategieën (RES). Een belangrijk onderdeel daarvan…

Lees meer
van de kant komen

Ook in coronatijd kunnen we ‘van de kant komen’

120 gasten, 40 sprekers en 15 live- en digitale sessies. En dat in coronatijd. Het klinkt onmogelijk. Toch is het gelukt. Over Morgen organiseerde voor het Servicepunt Duurzame Energie samen met AEF afgelopen donderdag 3 september in samenwerking met Provincie Noord-Holland met succes ‘VAN DE KANT KOMEN’, een uniek kennisfestival voor professionals die werken aan…

Lees meer
warmtenetten

: Voorkom projectrisico in de warmtetransitie

In projectplannen voor een aardgasvrije wijkaanpak staat vaak de volgende woordcombinatie: ‘communicatie/participatie’. Het gebruik van het leesteken suggereert dat je met één en hetzelfde te maken hebt. Dit baart adviseur Anouk Montagne zorgen. In deze blog geeft ze tips hoe je projectrisico voor verschillende partijen binnen de warmtetransitie kunt voorkomen. Communicatie en participatie worden vaak…

Lees meer
RSW Noord-Veluwe

RSW Noord-Veluwe: ‘kwaliteit en diepgang’

Op het gebied van warmte is de regio Noord-Veluwe bijzonder. Alle zeven gemeenten hebben afgelopen jaar een Transitievisie Warmte gemaakt. Parallel hieraan heeft de regio haar Regionale Structuur Warmte (RSW) opgesteld. Projectleider Ingrid Giebels: ‘Door beide trajecten naast elkaar te laten lopen, waren we in staat een RSW op te leveren met veel diepgang.’ Ingrid…

Lees meer

De #OverMorgenSkills van Jade Oudejans

Aankomende tijd lichten we de #OverMorgenSkills van verschillende collega’s uit. In dit item de skills van Jade Oudejans. Lef: niet bang zijn voor nieuwe dingen Ik pak zaken graag op mijn eigen wijze aan. Ik vind het dan ook heerlijk dat ik hierin als procesbegeleider de vrijheid heb. In de warmtetransitie ben je voortdurend bezig…

Lees meer

Sanne: De Omgevingswet en de warmtetransitie: kansen op wijkniveau

Wat hebben de Omgevingswet en de warmtetransitie met elkaar te maken? Op het eerste gezicht niet veel zou je zeggen. De ene is wetgeving en de andere een concrete transitie op energiegebied. Ze stellen gemeenten echter allebei wel voor grote uitdagingen. De Omgevingswet biedt daarbij een aantal interessante instrumenten om de warmtetransitie in gemeenten te helpen. Ze hebben daarmee meer met elkaar te maken dan je zou denken.

Lees meer

Optimaliseer participatie en communicatie met nieuwe slimme datatool voor doelgroepenbenadering

Participatie is onmisbaar om tot goede resultaten te komen. Dé participatieaanpak bestaat niet. Maar er is nu wel een datatool om participatie te optimaliseren en zo tot het beste eindresultaat te komen. Onze collega Tabitha Mann en Joyce Lopulalan van 4orange hebben de handen ineen geslagen om op basis van data inzicht te krijgen over hoe jij jouw doelgroep het beste bereikt.

Lees meer
Transitivisie warmte Amsterdam

Transitievisie warmte Amsterdam openbaar

Met gepaste trots laten wij weten dat de transitievisie warmte van Amsterdam afgelopen weekend openbaar is geworden. Met veel enthousiasme hebben onze collega’s Silke Nieuwenhuis, Jade Oudejans, Rob Geldhof en Peter-Paul Smoor het afgelopen jaar hard gewerkt om samen met Gemeente Amsterdam, stakeholders én bewoners de transitievisie op te stellen. In de transitievisie warmte wordt…

Lees meer
Frans Latjes

: Verbeter de wereld, begin…

De (klein)kinderen van vandaag kunnen niet zelf beslissen over hun toekomst. Dat realiseerde ik me eens te meer toen ik me probeerde voor te stellen in wat voor wereld mijn kleinkinderen straks zullen leven. Ze moeten het doen met de besluiten die wij met z’n allen vandaag de dag nemen. Het is goed om zo…

Lees meer

Jade: Van Klimaatakkoord naar de Transitievisie Warmte: Startblok voor een aardgasvrije gemeente

In 2021 moet elke gemeente een transitievisie warmte hebben opgesteld. Wij helpen momenteel veel gemeentes met die opgave. Maar wat is de opgave eigenlijk? In het klimaatakkoord staat daarover het volgende: “In de transitievisie warmte legt de gemeenteraad een realistisch tijdspad vast waarop wijken van het aardgas gaan. Voor de wijken waarvan de transitie vóór…

Lees meer

Over Morgen en Escom.nu winnen Woonstad Energie Challenge

Samen met Escom.nu heeft Over Morgen de Woonstad Rotterdam Energie Challenge gewonnen met een collectieve warmtepompoplossing die functioneert als een unieke energiecentrale. Een bewonersjury en een vakjury beoordeelden onze inzending als een van de beste vijf uit 37 inzendingen.  Woningcorporaties zijn op zoek naar toekomstbestendige oplossingen voor het verduurzamen van de bestaande voorraad. De omvang…

Lees meer

Jade: Betrek mensen vroeg bij het #waarmaken van alternatieven voor aardgas

Bewonersavonden, digitale enquêtes, duurzaamheidsevents, nieuwsbrieven, meedenkgroepen… er zijn allerlei manieren om inwoners te betrekken bij de overgang naar alternatieven voor aardgas. Adviseur Jade Oudejans vertelt over het belang om mensen vroeg in het proces te betrekken bij de warmtetransitie. Het is goed dat gemeenten inwoners vroeg betrekken bij het maken van plannen om aardgasvrij te…

Lees meer
Christiaan Helderprijs

‘De Christiaan Helderprijs is mijn springplank’

Vorig jaar won Albert Dorland de eerste Christiaan Helderprijs met zijn bedrijf Kilowatts (inmiddels ESCom.nu). Het adviestraject dat hij van Over Morgen kreeg, zorgde ervoor dat het bedrijf inmiddels een andere focus heeft. ‘Het krijgen van het advies zorgde ervoor dat ik mijn businesscase kon aanscherpen. Meedoen met de wedstrijd is echt een aanrader.’ De…

Lees meer

Warmte Koude programma verzorgt waardevolle werksessie met warmtepartners in MRA

In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) werken bijna 40 partners samen op het versnellen van de warmtetransitie met de aanleg van warmtenetten. Onze collega Arie-Willem Bijl helpt hen als warmteregisseur om hier invulling aan te geven. Tijdens werksessies worden elkaars plannen voor de opbouw van warmtenetten besproken. Het Warmte Koude programma werkt samen met de RES-organisaties…

Lees meer

Warmtetransitie van Katwijk in de praktijk: eerste informatiemarkt voor bewoners en ondernemers

De gemeente Katwijk, woningcorporatie Dunavie en het Hoogheemraadschap van Rijnland onderzoeken samen of de Hoornes als eerste wijk van Katwijk aardgasvrij kan worden. Over Morgen ondersteunt hen in de participatie en communicatie. Een eerste stap in het betrekken en informeren van de bewoners en ondernemers in de wijk is de Informatiemarkt Duurzaam Hoornes. Tabitha Mann:…

Lees meer

Klimaatakkoord versterkt wat er al gebeurt

Vorige week werd het Klimaatakkoord door het kabinet gepresenteerd. Wij zijn blij met deze stap om de plannen voor de energietransitie nu zwart op wit te hebben. Het nieuw op te richten warmtefonds, een subsidieregeling voor investeringen in isolatie en warmte-installaties en oog voor de ontzorging van inwoners helpt in het maken van keuzes om…

Lees meer

De verkiezingen zijn geweest en nu?

Aankomende vier jaar staat een club nieuwe met waterschap- en statenleden aan het roer. En er zijn nogal wat maatschappelijke vraagstukken waar zij keuzes in moeten gaan maken. Dit kunnen zij alleen weloverwogen en bedachtzaam doen als dit wordt gedaan op basis van feiten. Want alleen zo kunnen zij effectief en slagvaardig aan het werk.…

Lees meer

Woonstad Rotterdam en Kilowatts winnen de Christiaan Helder-prijs voor duurzame warmte

In liefdevolle nagedachtenis aan collega Christiaan Helder (1968 – 2017) wordt elk jaar de ‘Christiaan Helder-prijs’ uitgereikt door Over Morgen. De prijs wordt gegeven aan een project, organisatie of persoon die een waardevolle bijdrage levert aan het aardgasvrij maken van Nederland. Dit jaar hebben de woningcorporatie Woonstad Rotterdam en het jonge bedrijf Kilowatts de prijs…

Lees meer

SVN bijeenkomst – (H)eerlijk Over Morgen

Donderdag 15 november zijn wij aanwezig op de SVN deelnemersbijeenkomst in DeFabrique. Onze collega Gerwin Hop gaat in debat over aardgasvrij wonen met onder andere Helga van Leur en burgemeester van Leeuwarden Ferd Crone!   Bezoek ook onze workshops over Woningcorporaties als startmotor van Peter-Paul Smoor en over de Transitievisie Warmte van Jade Oudejans.

Lees meer

Een genuanceerd geluid over waterstof is hard nodig

Het FD publiceerde dat Havenbedrijf Amsterdam, Nouryon en Tata Steel Nederland een elektrolysefabriek willen bouwen om waterstof te produceren. Doel van Nouryon is om groene waterstof (waterstof gemaakt uit water gebruikmakend van duurzaam opgewekte elektriciteit) in te zetten voor de productie van grondstoffen zoals methanol en ammoniak. Tata Steel gebruikt de zuurstof om het productieproces…

Lees meer

SVN congres [H]eerlijk Over Morgen

Op 15 november vindt de jaarlijkse SVN deelnemersconferentie plaats in DeFabrique in Utrecht. Het thema van deze dag is “[H]eerlijk Over Morgen”. Daar moeten wij natuurlijk bij zijn! Gerwin Hop, één van de partners van Over Morgen, deelt tijdens een plenair debat met onder andere Helga van Leur zijn kijk op de energietransitie . Collega’s…

Lees meer

Anne: Aan het werk voor morgen

De grootste uitdaging van aankomende jaren voor een duurzame leefwereld Om de doelstellingen op het gebied van duurzaamheid te kunnen halen, moet er voor iedereen een duidelijk en betrouwbaar verhaal zijn. We moeten duidelijk hebben waar we naar toe willen en waarom, wie we daar voor nodig hebben en welke concrete stappen er gezet moeten worden. Er…

Lees meer

Kennis delen over transitievisie warmte en verduurzaming woningcorporaties op het Nationaal Warmte Congres

Over Morgen is aanwezig op het Nationaal Warmte Congres, dat op 8 november plaatsvindt in Nijmegen. Collega’s Emmy Jagersma en Jade Oudejans delen daar hun kennis om gemeenten en woningcorporaties verder te helpen in de warmtetransitie.   Emmy: “Samen met de aanwezige corporaties bespreek ik bij de ronde tafelsessie de rol van de corporatie in…

Lees meer

37 partijen ondertekenen samenwerkingsovereenkomst MRA Warmte & Koude programma 2018 – 2021

Vandaag hebben 37 partijen een samenwerkingsovereenkomst ondertekend om de komende 3 jaar baanbrekende stappen te zetten in het verduurzamen en aardasvrij verwarmen van woningen en andere gebouwen met warmtenetten. Binnen het Warmte & Koude programma voor de Metropoolregio Amsterdam komen de vraagstukken en belangen van de verschillende partijen bij elkaar en werken we gezamenlijk aan…

Lees meer

Rob: Kansen voor duurzame bodemenergie in New York

English below↓ De afgelopen twee jaar heeft Over Morgen gewerkt aan een “geothermal screening tool” voor de gemeente New York met lokale partners Goldman Copeland en PW Grosser. Deze online tool stelt gebouweigenaren in New York in staat om de potentie van verschillende duurzame bodemenergiesystemen te onderzoeken. De tool heeft in maart nog een ACEC…

Lees meer

Miljoenennota en woningcorporaties: kan de startmotor gaan draaien?

Krijgen woningcorporaties een worst voorgehouden? Nog niet zo lang geleden verkondigde Diederik Samsom luid dat woningcorporaties de startmotor zijn in de wijkgerichte warmtetransitie. Maar als je de miljoenennota goed leest, dan krijg je het gevoel dat de toenemende belastingdruk de investeringsruimte van woningcorporaties flink beperkt. Onbegrijpelijk. Want hoe wordt de duurzaamheidsopgave dan gefinancierd? En hoe…

Lees meer

Silke: Aan het werk voor morgen

De grootste uitdaging We moeten de komende jaren hard aan de slag om onze warmtevoorziening te verduurzamen. Alle huizen en kantoren moeten overschakelen naar een duurzame warmteoplossing. De transitie naar aardgasvrij gaat goed samen met grootschalige renovatie, opknappen van buurten en het verbeteren van de leefomgeving. Over Morgen kan de betrokken partijen ondersteunen bij het…

Lees meer

Max: Aan het werk voor morgen

De grootste uitdaging van aankomende jaren voor een duurzame leefwereld Om uiteindelijk een duurzame leefwereld te realiseren vind ik het noodzakelijk dat iedereen op een democratische manier hierin wordt meegenomen. Er liggen ambitieuze plannen om Nederland energieneutraal te maken, maar we moeten niet vergeten om te denken vanuit de eindgebruiker. Waar jij en ik ook…

Lees meer

Jade: Van Klimaatakkoord naar de Transitievisie Warmte: startblok voor een aardgasvrije gemeente

In 2021 moet elke gemeente een transitievisie warmte hebben opgesteld. Wil jij je alvast oriënteren op de transitievisie warmte? Wij hebben vanwege onze ervaring met het opstellen warmtevisies een goed beeld van de invulling. In het klimaatakkoord staat daarover het volgende: Gemeenten zullen uiterlijk eind 2021 een transitievisie warmte vaststellen waarin het tijdspad waarin wijken…

Lees meer

Van Klimaatakkoord naar aardgasvrij: drie succesfactoren voor een sterke start

Het Klimaatakkoord is er! Een sterk staaltje polderen met aan de Gebouwde Omgeving tafel aanzienlijke resultaten. Een paar hoofdpunten: De energiebelasting op aardgas gaat omhoog en die op elektriciteit juist omlaag. Hierdoor blijven de energielasten voor de consument neutraal en wordt isolatie aantrekkelijker; Door de verschuiving van de energiebelasting worden de business cases voor aardgasvrije…

Lees meer

Gemeente start programma ‘Nijmegen Aardgasvrij’

Nijmegen wil in 2045 aardgasvrij zijn. Om dat te bereiken, gaat de gemeente met woningcorporaties, de netbeheerder, warmtebedrijven en bewoners volop aan de slag om bestaande woonwijken van het aardgas af te krijgen. In de nieuwe Warmtevisie ‘Nijmegen Aardgasvrij’ staat hoe Nijmegen richting wil geven aan deze warmtetransitie en in welke volgorde de wijken aan…

Lees meer

Aardgasvrije nieuwbouw een feit

Goed nieuws voor de warmtetransitie. De Tweede Kamer heeft een amendement op de wet voortgang energietransitie (wet VET) aangenomen waarmee het aanleggen van aardgasleidingen voor nieuwbouw verleden tijd is. Dit kabinet zet alles op alles om Nederland van het gas af te halen, zodat de kraan in Groningen verder dichtgedraaid kan worden. Het is dan…

Lees meer

Ons advies aan de Tweede Kamer tijdens het rondetafelgesprek verduurzaming van de gebouwde omgeving in de koopsector

Vandaag informeren verschillende experts in een rondetafelgesprek aan de Tweede Kamer hoe de verduurzaming van de gebouwde omgeving in de koopsector uitgevoerd kan worden. Ook onze collega Gerwin Hop neemt deel aan het rondetafelgesprek. Op deze manier verkrijgen de Tweede Kamerleden informatie over de visie op de verduurzaming van de particuliere woningmarkt van de koplopers…

Lees meer

Geothermal Webtool van Over Morgen wint Platina Engineering Excellence Award in New York

Afgelopen weekend hebben wij samen met Goldman Copeland en PW Grosser de Platina EEA 2018 gewonnen met de Geothermal Webtool. Een online webtool waarmee gebouweigenaren kunnen zien wat de potentie is van bodemenergiesystemen voor hun gebouw. De consulting engineering industry award is een blijk van ‘design achievements of superior skill and ingenuity‘. De stad New…

Lees meer

Jeroen: ”Het is af” Of toch niet.

De verkiezingen voor de gemeenteraden in Nederland zijn net achter de rug. Het formeren is begonnen en over hopelijk niet al te lange tijd zijn er nieuwe college’s die hun verkiezingsbeloftes werkelijkheid mogen gaan maken, alle succes daarbij  nieuwe wethouders, werk aan de winkel. In aanloop naar deze verkiezingen las ik op een mooie zaterdagochtend…

Lees meer

5-daagse opleiding: De Energietransitie en de opgave voor gemeenten

De Energietransitie verlangt van jou dat je een strategie samenstelt voor jouw gemeente. In de praktijk is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Want deze opgave vraagt om zowel een regionale als een wijkgerichte aanpak waarbij naar integrale oplossingen wordt gekeken. Er zijn verschillende thema’s die spelen binnen jouw gemeente: energiebesparing, opwekking van hernieuwbare energie, verduurzaming…

Lees meer

Haags Energie Akkoord: Bedrijven, bewoners en gemeente onderstrepen samenwerking

Begin februari is door wethouder Duurzaamheid Joris Wijsmuller van Den Haag het startsein gegeven voor een samenwerkingsverband met zestien partners die de krachten bundelen om alle gebouwen in Den Haag zo snel mogelijke klimaatneutraal te maken. Energieproducenten, netbeheerders, woningcorporaties, grote VVE’s, bewonersorganisaties en de gemeente gaan samen aan de slag. Over Morgen heeft dit proces…

Lees meer

: Wijkaanpak Aardgasvrij: “Recept voor succes?”

Om tot verregaande energiebesparing te komen staat ‘de wijkaanpak’ weer volop in de belangstelling. Zo heeft minister Ollongren onlangs bij een werkbezoek in de provincie Groningen aangegeven dat zij bij het gasvrij en aardbevingsbestendig maken van 4 wijken de volgende aanpak wil hanteren: “We willen het in één keer goed doen door een hele wijk…

Lees meer

: Afschaffing aansluitplicht aardgas doorbraak

Gisteren kregen we het goede nieuws dat de Wet Voortgang Energietransitie (afgekort VET, what’s in a name?) is aangenomen in de Tweede Kamer. Dit is zeer goed nieuws voor de warmtetransitie. De wettelijke plicht voor netbeheerders voor de aansluiting van gas (aansluitplicht) wordt namelijk met  deze wet afgeschaft, dankzij een amendement van D66, VVD, CDA…

Lees meer

: Samen aan de slag met aardgasvrij

Deze maand werd de gemeente Loppersum opgeschrikt door de zwaarste aardbeving sinds 2012. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) luidde de noodklok en stelt dat flinke vermindering van de gaswinning noodzakelijk is. Men spreekt zelfs van ‘code rood’. Ook minister Wiebes trok naar Groningen om de situatie ter plekke te bekijken. Eens temeer worden we…

Lees meer

Nieuwe invulling Servicepunt Noord-Holland klaar voor 2018

Het Servicepunt Duurzame Energie is ingericht voor Noord-Hollandse regio’s, gemeenten en woningbouwcorporaties. Bestuurders en professionals van deze organisaties kunnen bij het Servicepunt terecht voor al hun vragen rondom duurzame energie met een nadrukkelijk focus op het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Het Servicepunt is al 15 jaar actief en een waardevolle vraagbaak in de…

Lees meer

Leidse warmtevisie aangenomen!

Op 30 november heeft de Leidse gemeenteraad de warmtevisie aangenomen. De warmtevisie geeft inzicht in hoe Leiden in de toekomst zonder aardgas verwarmd wordt, en in welke wijken de warmtetransitie start. ”De Leidse raad neemt warmtevisie aan. Uitstekend vertrekpunt op weg naar aardgasvrij Leiden, opgesteld met partners in de stad.” – Paul Dirkse, wethouder Leiden…

Lees meer

Samen naar een energieneutraal Winterswijk

Op 27 oktober heeft de Energietafel Winterswijk haar advies over hoe Winterswijk in 2030 energieneutraal moet worden aan het College van Burgemeester en Wethouders aangeboden. Aan de Energietafel hebben zo’n 20 Winterswijkse maatschappelijke instanties deelgenomen. De partijen hebben unaniem de ambitie om in 2030 energieneutraal te worden onderschreven en de route daarnaartoe bepaald. Hans Bax,…

Lees meer

Onderzoek mogelijkheden restwarmte papierindustrie in Eerbeek

Het college van burgemeesters en wethouders van gemeente Brummen/Eerbeek heeft dinsdag 13 juni besloten om een haalbaarheidsonderzoek uit te laten voeren naar het benutten van restwarmte uit de papierindustrie. In gemeente Brummen/Eerbeek zijn drie papierfabrieken gehuisvest. Samen met de directies van deze fabrieken heeft de gemeente afgesproken om de mogelijkheden van distributie, opslag en het…

Lees meer

Leiden stap dichterbij een aardgasvrije stad

Vandaag heeft de gemeente Leiden haar warmtevisie gepubliceerd, die ontwikkeld is met ondersteuning van Over Morgen. De opgave vanuit de Leidse Warmtevisie is om alle Leidse huizen in 2050 aardgasvrij te maken. De belangrijkste uitgangspunten voor het ontwikkelen van betaalbare, betrouwbare, gedragen en duurzame alternatieven voor warmtevoorzieningen zijn vastgelegd in dit document. De visie is…

Lees meer

Samenwerkings- overeenkomst regionaal warmtenet Drechtsteden

In Sliedrecht tekenden de gemeente Sliedrecht, de Drechtsteden, provincie Zuid-Holland, woningcorporatie Tablis Wonen en HVC op 2 mei een samenwerkingsovereenkomst om de regionale mogelijkheden voor een duurzaam warmtenet te verkennen. Met deze samenwerking wordt de doelstelling van de Drechtsteden, waaronder Sliedrecht, om in 2050 een energieneutraal te zijn tastbaar. Anne Janssen vervulde de rol van…

Lees meer

Hoe Nederland van het gas af gaat

Afgelopen zaterdag 29 april stond Jan van der Meer in de Vlaamse krant De Standaard – voor een interview met Ine Renson over de weg die Nederland moet belopen om van het gas af te komen. In Jan’s woorden: ‘We staan aan de vooravond van een gigantische revolutie.’ Nederland gaat 250.000 woningen per jaar loskoppelen…

Lees meer

Duurzame oplossingen wereldwijd verspreiden

Begonnen als een puur Nederlandse consultancy wordt Over Morgen meer en meer gevraagd om haar oplossingen wereldwijd aan de man te brengen. Een kijkje in de week van Over Morgen geeft een mooi inzicht hoe Nederlandse oplossingen ook in de rest van de wereld aftrek vinden. Hoe plan je laadnetwerken voor elektrische voertuigen? Gijs van…

Lees meer

Werken aan energieneutrale provincie Noord-Holland

Vanaf 1 januari 2017 wordt het Servicepunt Duurzame Energie Noord-Holland bemand door Over Morgen en Andersson Elffers Felix (AEF). Met Maarten van Poelgeest als boegbeeld en projectleider en Ingrid Giebels, Peter-Paul Smoor en Kirsten van Reisen als ervaren adviseurs, helpen we de provincie verder in haar doelstelling naar een volledig duurzame energievoorziening in 2050. Wij…

Lees meer

Van klimaattop naar actie in Zuid-Holland

Afgelopen woensdag 26 oktober was klimaat ‘hot’. Twitter stond vol met berichten over de klimaattop en ook het journaal besteedde uitgebreid aandacht aan de bijeenkomst in Rotterdam. Provincie Zuid-Holland haakte die dag aan en zette de WarmteTransitieAtlas online. De atlas toont wijken in Zuid-Holland waar kansen liggen voor aansluiting op duurzame warmte (rest- of aardwarmte)…

Lees meer

: De weg naar een (aard)gasloze toekomst

Aardgasloos in 2050, dus nu gasleidingen in nieuwe gebiedsontwikkelingen neerleggen is geldverspilling. Toch is dat nog de dagelijkse praktijk. Een toekomstbestendige gebouwde omgeving begint met het ontwikkelen van nieuwbouwwoningen zonder aardgasinfrastructuur. Want als we het bij nieuwbouw niet voor elkaar krijgen, hoe gaan we dat dan doen bij bestaande bouw? Het moet anders, toch gebeurt…

Lees meer

Peter-Paul: Toekomstbestendige voorraad woningbouwcorporaties

Over Morgen houdt zich op verschillende manieren bezig met het versnellen van de energietransitie in ons land, bijvoorbeeld met het realiseren van gebouwen zonder aardgasaansluiting, het stimuleren van elektrisch vervoer en zonne-energie. Een ander belangrijk speerpunt is het beperken van het energieverbruik in de bestaande gebouwde omgeving. Woningcorporaties bezitten gezamenlijk 2,4 miljoen woningen en zijn…

Lees meer

Gasleidingen bij nieuwbouw? Geldverspilling!

Jaarlijks wordt door netbeheerders voor ruim 100 miljoen euro geïnvesteerd in het aanleggen van gasleidingen in nieuwbouwwijken. Terwijl het duidelijk is dat deze investering niet terug verdiend zal worden: aardgas in de gebouwde omgeving past niet in een eindplaatje om onze energiedoestellingen te halen. De kosten die gepaard gaan met het niet terugverdienen van de…

Lees meer

: Ieders rol in de warmtewende

2016 wordt het jaar van de warmtewende. Er wordt momenteel volop gediscussieerd over warmte en het uitfaseren van aardgas in de gebouwde omgeving. Elke week kan men wel naar een bijeenkomst of congres om te filosoferen wat er allemaal nodig is om van gas los te komen. Rijksoverheid, provincies en verschillende gemeenten zijn druk bezig…

Lees meer

Een aardgasloze gebouwde omgeving

Een aardgasvrij Nederland klinkt ver weg maar in het Energierapport staat duidelijk beschreven dat wij in 2050 onze huizen niet meer met aardgas verwarmen. Dit is een behoorlijke ambitie en dit doel bereiken heeft nog wel wat voeten in de aarde. Anne verbaast zich dan ook over het feit dat er bij nieuwbouwwoningen nog steeds…

Lees meer

Alternatieven voor aardgas in beeld

Aardgas verbranden met 1500 graden om een woning tot 20 graden te verwarmen is dom. Maar op welke andere goedkopere en duurzamere manier gaan we dan onze woningen en gebouwen verwarmen? In haar column gaat directeur van het Programmabureau Zuid-Holland Maya van der Steenhoven in op deze vraag. Een belangrijk instrument in het beantwoorden van deze…

Lees meer

: Belastingplan: stap naar een gasvrije toekomst

Deze week werd duidelijk dat het Belastingplan naar alle waarschijnlijkheid volgende week in de Eerste Kamer wordt aangenomen. En dat is goed nieuws voor alle mensen die een hart hebben voor een duurzamere toekomst. In de media is veel aandacht besteed aan de 5 miljard lastenverlichting, en de honderden euro’s die mensen op hun loonstrookje…

Lees meer

Warmte is cool in Metropoolregio Amsterdam

Woensdag 11 november tekenden ministerie van economische zaken, provincie Noord-Holland, provincie Zuid-Holland en andere partijen in Diemen een Green Deal om te komen tot een groot regionaal warmtenet in de Metropoolregio Amsterdam (van IJmuiden tot Almere en van Purmerend tot Aalsmeer). Uit onderzoek blijkt dat met een regionaal net op een efficiënte en duurzame manier…

Lees meer

: Maak van warmtenetten een nutsvoorziening

Er wordt in Nederland 650 Petajoule (PJ) aan warmte per jaar verspild. Warmte die in industriële processen overtollig is en afgegeven wordt aan de lucht of het water. Een equivalent van maar liefst 15 miljard m3 aan aardgas. Daarmee kunnen theoretisch alle woningen in Nederland worden verwarmd. Natuurlijk is niet alle restwarmte beschikbaar en makkelijk…

Lees meer

Jan van der Meer wordt warmteregisseur MRA

Overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven uit de Metropoolregio Amsterdam (MRA) gaan zich gezamenlijk inzetten om een regionaal warmtenet te realiseren. Maar liefst 25 partijen tekenden hiertoe op donderdag 4 juni op het provinciehuis van Noord-Holland een samenwerkingsovereenkomst. Jan van der Meer zal namens Over Morgen de functie van warmteregisseur invullen. Hij krijgt de verantwoordelijkheid voor…

Lees meer

: Duurzaamheid vraagt om catch all strategie

Namens Over Morgen kom ik regelmatig bij milieuwethouders over de vloer. Mij zijn daarbij een aantal zaken opgevallen: er is veel goede wil, maar het ontbreekt vaak aan voldoende budget, een goede structuur voor het duurzaamheidsbeleid, monitoring en de inschakeling van het lokale bedrijfsleven. Als je duurzaamheid echt serieus neemt, moet er meer uit de…

Lees meer

Gerwin: Onze kennis in Amerika

“Wat doe ik mezelf toch aan?” Dat vraag ik mezelf de laatste tijd regelmatig af. Met een complete renovatie van onze nieuwe woning, topdrukte op kantoor en nauwelijks tijd voor vrouw en kinderen, zat ik laatst toch aan de andere kant van de wereld. In de snerpende koude van Boston. En waarom? Ja, waarom eigenlijk?…

Lees meer

Gerwin: Warmtevisie Kamp, verschillende kampen?

Pas geleden presenteerde minister Kamp zijn warmtevisie, waarin het kabinet aangeeft zo snel mogelijk van gas af te willen. Waarom, en vooral hoe moet dat gebeuren? “We willen zo snel mogelijk van gas af”. Een klein zinnetje, met een wereld vol achtergronden en implicaties. Sinds de ontdekking van onze grote gasvelden bij Slochteren in de…

Lees meer

: Perfect as the enemy of good

Onlangs twitterde ik dat in november de eerste 4.000 woningen in Nijmegen van het gas zijn afgehaald en nu worden verwarmd met restwarmte van de afvalenergiecentrale. Je zou zeggen dat hier iedereen blij van wordt: minder gasverbruik, minder handel met boef Poetin en een positief signaal richting de Groningers. Maar ik kreeg ook zure reacties…

Lees meer