In 2016 heb ik ter afronding van de master Industrial Ecology (TU Delft/Leiden Universiteit) onderzoek gedaan naar het circulaire bouwproces. Hoe organiseren stakeholders zich om circulaire ambities te bereiken? Dit onderzoek mocht ik presenteren op het Global Symposium voor circulaire economie, georganiseerd door Exeter University en de Ellen MacArthur Foundation. Dat gaf mij een kijkje in de keuken van de wetenschap: met 150 PHD’ers en professoren, van over de hele wereld, heb ik kennis kunnen maken en hun onderzoeken mogen zien. Tijdens het congres vroeg ik mij af; onderzoek is leuk en belangrijk maar wat draagt de wetenschap praktisch bij aan de transitie naar circulair?

 

 

Kritisch!

Allereerst, de wetenschap is kritisch. Onderzoeker Mike Tennant van het Imperial College London geeft aan: de circulaire economie gaat niet over economie. Het gaat over een toekomst waarin mens in harmonie leeft met de natuur, waar de aarde en klimaat onze habitat blijft waar we goed in gedijen. Het gevaar is dat de nadruk op ‘economie’ hiervan afleidt, terwijl het woord tegelijkertijd bijdraagt aan de grote belangstelling voor het thema. Het is niet zomaar dat merken als Google en H&M de circulaire economie ondersteunen. De Ellen MacArthur foundation geeft op het symposium aan daar een bewuste, strategische keuze in te maken. De transitie naar circulair gaat namelijk niet gebeuren als de 10% grootste bedrijven van de wereld zich committeren aan deze denkwijze. En dan bekt het woord ‘economie’ wel lekker als aandeelhouders overtuigd moeten worden. Daarnaast is het streven bij circulaire oplossingen natuurlijk ook economisch gewin.

 

De wetenschap maakt haar handen vuil

Onderzoek wordt weleens gezien als werken op de campus en in laboratoria, op afstand van de praktijk. Dit blijkt een misvatting. Onderzoekers werken samen met bedrijven in unieke experimenten. Zo ontmoette ik Edwin Tam uit Canada die met autoslopers heeft onderzocht welke uitgangspunten auto-ontwerpers moeten hanteren om deze industrie meer circulair te maken. Dat betekende letterlijk met autoslopers koplampen uit elkaar schroeven om te zien welke materialen beter teruggewonnen kunnen worden. De onderzoeker trekt de werkhandschoenen aan.

 

Innovatief

Een derde bijdrage is dat de wetenschap innovatief is. En daarmee refereer ik naar mijn eigen onderzoek, waar ik de vraag heb beantwoord; wat doen mensen precies waardoor zij circulaire resultaten boeken in bouwprojecten? Het innovatieve hieraan, is dat ik een benadering uit de ecologie heb gebruikt, waarmee normaal wordt gekeken naar organismen in voedselsystemen. Met een paar aanpassingen aan deze benadering, bleek deze geschikt te zijn om concreet te benoemen wat zo cruciaal is in het behalen van circulaire resultaten in bouwprocessen. Een voorbeeld hiervan is het centraal stellen van de visie gedurende alle fasen van het proces. En continu stakeholders meenemen in de vraag: waarom bouwen we hier circulair? Alleen op deze manier komen actoren in de nodige improviserende modus, waaronder een projectleider die via marktplaats het gebruikte hout vond dat geschikt bleek te zijn om een gevel mee te bekleden.

 

Meer weten over dit onderzoek? Neem dan contact met mij op. Tegelijkertijd helpt Over Morgen partijen in het realiseren van circulaire resultaten in duurzame gebiedsvernieuwingen. Dit doen wij door niet alleen te kijken naar grondstoffen, maar ook door de verbinding te maken met duurzame mobiliteit, waaronder deelsystemen. Daarbij werken we aan thema’s als aardgasvrij bouwen en energie. Een voorbeeld hiervan is het Cartesiusdriehoek in Utrecht.